“Is het nieuwe normaal niet eigenlijk het nieuwe onbekende?” Die uitspraak, gedaan tijdens onze Round Table op 22 mei, vatte de dag feilloos samen. Jamie Douw en Jan Gerard Hoendervanger gingen met negen professionals uit de organisaties Stedin, Belastingdienst, a.s.r., DPG Media, Gemeente Utrecht, Gemeente Heemskerk, Sociale Verzekeringsbank en NetOS in gesprek over een thema dat actueler is dan ooit: de wendbare werkomgeving.
In de BNW Index 2025 constateren we immers dat onzekerheid dé constante factor is in onze tijd. Organisaties die proberen de toekomst te voorspellen, zijn feitelijk bezig met een mission impossible. De echte uitdaging? Een werkomgeving creëren die kan omgaan met het onbekende.
Van voorspellen naar voorbereiden
Wat maakt een werkomgeving wendbaar? Volgens de deelnemers begint het met denken in scenario’s in plaats van lineaire prognoses. Natuurlijk, goede data en hypotheses helpen. Maar zelfs dan moet je accepteren dat de wereld morgen weer anders kan zijn. “Het moeilijkst zijn de onvoorspelbare factoren buiten de muren van het kantoor die wél invloed hebben op je beleid”, zei een deelnemer. Denk aan pandemieën, geopolitieke spanningen of grillige Haagse besluitvorming. Wendbaarheid vraagt dan ook om een andere mentaliteit dan ‘we zien het dan wel weer’.
Een treffend voorbeeld kwam van een deelnemer die vertelde hoe een organisatie tien jaar aan een kantoorpand vastzit op basis van achterhaalde groeiverwachtingen. “Het beweegt niet mee met de behoeften van de organisatie.” Precies dát is het tegenovergestelde van een wendbare omgeving.
Kwaliteit boven kwantiteit
We blijven in discussies over werkomgevingen hardnekkig hangen in aantallen: aantal werkplekken, bezettingsgraad en vierkante meters. Maar weten we die kwantiteit eigenlijk nog wel goed in te schatten? De deelnemers vinden van niet. “Wat als we het aantal niet weten – kunnen we dan de kwaliteit niet juist heel goed doen?”
Het gesprek verschoof naar een fundamentele vraag: wat is kwaliteit eigenlijk in de context van werk? En belangrijker nog: praten we daar als organisatie wel vaak genoeg over? Een inspirerend punt: laten we de kwaliteit van de werkomgeving niet eenmaal definiëren, maar voortdurend bespreken. Net als bij softwareontwikkeling: continu testen, aanpassen en verbeteren. Zonder dat de gebruiker het altijd merkt. Kleine updates, grote impact. Denk aan hoe je telefoon stilletjes beter wordt met elke update – waarom zou de werkomgeving anders werken?
Lef, geloof en bijsturen
Wendbaarheid vereist keuzes. En lef. Dat zien we ook terug in de BNW Index, bijvoorbeeld bij VGZ, waar een duidelijke en gewaagde keuze werd gemaakt voor een nieuw werkconcept. Niet door alles in één keer goed te willen doen, maar door te monitoren, leren en waar nodig bij te sturen.
Organisaties die vooroplopen in werkplekontwikkeling weten het ook niet altijd zeker. Alleen onderscheiden zij zich doordat ze durven. Durven kiezen. Durven leren. Durven veranderen. Dat vraagt ook om slagvaardige besluitvorming – iets wat bij de ene organisatie veel meer voeten in aarde heeft dan bij de andere.
Kaders als middel, niet als doel
Een wendbare omgeving zonder kaders is net zo onwerkbaar als een wildgroei aan regels die niemand meer begrijpt en die de flexibiliteit juist belemmert. De kunst zit in het vinden van passende kaders, die zowel structuur bieden als keuzevrijheid. “In een wendbare werkomgeving horen duidelijke kaders”, stelde een van de deelnemers terecht. Maar: niet als doel op zich.
Neem het veelbesproken voorbeeld van het 50%-op-kantoor-beleid. Voor sommige functies zinvol, voor andere funest. ICT’ers blijken thuis vaak productiever en gelukkiger, terwijl redacties aantoonbaar beter presteren wanneer ze fysiek samenwerken. De les: de kaders moeten ruimte bieden voor teamniveau-afspraken die passen bij het werk én bij de mensen.
Wendbaar denken is samen denken
Wendbaarheid is geen individuele exercitie. Het vraagt om samenwerking, afstemming en vertrouwen. Zoals een deelnemer het verwoordde: “Hybride werken doe je sámen.” En: “Veel meer dan vroeger moeten we nu een bondgenootschap hebben met de gebruikers van de werkomgeving.” Optimaal gebruik van de werkomgeving is niet langer alleen een facilitaire aangelegenheid, maar een gedeelde verantwoordelijkheid. Juíst die gebruikers kunnen signaleren waar het wringt of juist werkt en zij kunnen hun eigen gedragspatronen bijsturen.
Wendbaarheid is dus geen status quo, maar een beweging. Een manier van denken, organiseren en vooral: durven. Misschien moeten we inderdaad stoppen met bouwen aan ‘het nieuwe normaal’ en in plaats daarvan ruimte maken voor het nieuwe onbekende.
Meer informatie: Jamie gaat graag met je in gesprek: 06-11 80 83 45.